Je staat in de drogist en twijfelt tussen de multivitamine met "extra weerstand" en die andere met "energie boost". Je koopt hem, slikt hem elke ochtend bij je koffie, en voelt je een stuk deugdzamer. Maar de kans is groot dat je geld weggooit, terwijl iemand anders in diezelfde winkel precies het supplement laat liggen dat ze wél nodig heeft.
Nieuwe cijfers laten zien hoe scheef de Nederlandse supplementenmarkt in elkaar steekt. We geven er samen 860 miljoen euro aan uit, een stijging van elf procent in een jaar. Tegelijk slaan juist de groepen met een officieel suppletieadvies hun vitamines het vaakst over.
Nederlanders geven dit jaar 860 miljoen uit aan pilletjes
Gemiddeld besteedt elke Nederlander tachtig euro per jaar aan supplementen. 57 procent van de volwassenen slikte het afgelopen jaar wel iets, bij vrouwen ligt dat percentage met 69 procent flink hoger dan bij mannen (44 procent). Het is geen klein nichemarktje meer: supplementen zijn net zo gewoon geworden als een multivitamine naast je tandenborstel.
Het probleem zit niet in het slikken zelf. Het zit in de mismatch tussen wat mensen kopen en wat ze volgens de wetenschap nodig hebben. Als je al creatine of magnesium gebruikt voor je training, weet je dat een supplement alleen werkt als het aansluit op een concreet tekort of doel, niet op een vaag gevoel van "beter voor me".
Dit zijn de bestverkochte supplementen
Vitamine D is veruit de populairste aanvulling, gevolgd door multivitamines, vitamine C en een B-complex. Van de mensen die geen officieel suppletieadvies hebben, neemt 61 procent een multivitamine puur voor de zekerheid. Bij vitamine C is dat 55 procent, bij het B-complex 43 procent.
Die zekerheid is vaak misplaatst. Als je gevarieerd eet, binnenkomende voeding, groente en voldoende eiwitten, heb je zelden een tekort aan die stoffen. Het Voedingscentrum is daar helder over: een gezond en gevarieerd eetpatroon levert voor de meeste mensen alles wat het lichaam nodig heeft. Een pil erbij verandert daar weinig aan, behalve de rekening bij de kassa.
Wie volgens de Gezondheidsraad echt een supplement nodig heeft
De Gezondheidsraad noemt een beperkt aantal groepen waarvoor suppletie wel degelijk zin heeft: jonge kinderen tot vier jaar, zwangere vrouwen, vrouwen vanaf vijftig jaar, mannen vanaf zeventig jaar en mensen die weinig buiten komen, hun huid altijd bedekken of een donkere huidskleur hebben. Voor die laatste groepen draait het advies vooral om vitamine D, omdat je lichaam die grotendeels zelf aanmaakt via zonlicht op de huid.
Sport je veel en train je 's winters vooral binnen? Dan loop je als sporter een vergelijkbaar risico als deze groepen. Daar schreven we al eerder over in ons artikel over vitamine D-tekort bij sporters, met concrete signalen waaraan je een tekort herkent.
Net deze groepen slaan het vaakst over
Hier wordt het pijnlijk. Van de vrouwen boven de vijftig, de groep met een officieel vitamine D-advies, slikt maar 37 procent die vitamine jaarrond. Bij mannen boven de zeventig is dat zelfs nog lager: 25 procent. Precies de mensen voor wie het supplement het meeste verschil maakt, laten het liggen, terwijl gezonde dertigers uit voorzorg een heel kastje vol potjes aanleggen.
Dat patroon zie je breder terug in supplementgebruik. Mensen die al gezond leven en goed opletten, grijpen het vaakst naar extra pillen. Mensen die écht in een risicogroep vallen, denken daar minder snel aan, of vinden het te duur. Een potje vitamine D kost nog geen paar euro per maand, dus het is zelden een prijskwestie. Het is vooral een kwestie van weten dat het advies specifiek voor jou geldt.
Niet elk supplement is onschuldig
Los van de vraag of je iets nodig hebt, speelt er een tweede risico. De NVWA publiceerde dit jaar een blocklist van supplementen met verborgen gevaarlijke stoffen, vooral in afslankpillen en libidoverhogende middelen die online worden verkocht als "natuurlijk". Daarin zaten onder meer sildenafil en sibutramine, stoffen die niet op het etiket staan maar wel voor hartritmestoornissen, nierproblemen en ernstige bijwerkingen kunnen zorgen.
Dat risico ligt vooral bij supplementen die snelle, extreme resultaten beloven: supersnel afvallen, direct meer libido, binnen een week zichtbare spiergroei. Bij een gewoon potje vitamine D, magnesium of creatine van een bekend merk speelt dit nauwelijks. Twijfel je over een specifiek product, check dan de blocklist voordat je bestelt, zeker bij webshops die je niet kent.
Zo weet je of jij een supplement nodig hebt
Begin niet bij het schap, maar bij jezelf. Val je in een van de genoemde groepen, zwanger, vijftigplus als vrouw, zeventigplus als man, weinig buiten of met een donkere huid, dan is vitamine D geen overbodige luxe maar een reëel advies. Train je veel en merk je dat je herstel achterblijft, kijk dan gericht naar wat daar wetenschappelijk bij helpt. We schreven eerder al over waarom veel sporters nu voor magnesium kiezen en over een vaak vergeten supplement voor je pezen en gewrichten, allebei gebaseerd op een concreet doel, niet op een vaag "voor de zekerheid".
Twijfel je, vraag dan je huisarts of apotheker om een bloedtest voordat je een kast vol potjes aanschaft. Dat is goedkoper, veiliger en een stuk effectiever dan gokken op wat er net in de aanbieding ligt bij de drogist.